به انرژی الکتریکی تولیدشده از منابع تجدیدپذیر مانند خورشید و باد، «برق سبز» گفته میشود.
در ایران، مفهوم برق سبز با راهاندازی تابلوی برق سبز در بازار بورس انرژی و بهمنظور تحقق اهداف ماده (۱۶) قانون جهش تولید دانشبنیان و تأمین برق صنایع با مصرف بیش از یک مگاوات، از ابتدای سال ۱۴۰۲ معرفی گردید.
برق سبز، تابلوی برق سبز و صنایع مشمول آن
تابلوی برق سبز و نخستین معامله آن از ابتدای خردادماه ۱۴۰۲ آغاز شد. ورود انرژی تجدیدپذیر به بورس میتواند پاسخی به سه مسئله اصلی در حوزه انرژی کشور باشد: ناترازی برق، ناترازی گاز و ناترازی منابع مالی.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از معاملات تابلوی برق سبز در تابستان ۱۴۰۲، نرخ برق سبز در بازهای بین حداقل ۱۰٬۰۰۰ ریال و حداکثر ۳۸٬۰۰۰ ریال به ازای هر کیلووات ساعت قرار دارد.
مسئله انرژی در ایران یکی از مهمترین چالشهای روز کشور بهشمار می آید.
در صورت عدم تصمیمگیری و اقدام مؤثر، این موضوع میتواند در آینده کشور را با بحرانهای جدی مواجه سازد.
از جمله مهمترین این مسائل، وابستگی تولید صنایع و بخش انرژی کشور به گاز طبیعی است.
نشانههای این بحران در سالهای اخیر، بهویژه در فصل زمستان، مشهود بوده است.
در این راستا، تنوعبخشی به سبد سوخت نیروگاههای کشور و کاهش وابستگی به گاز طبیعی، از مهمترین راهکارهای مقابله با ناترازی انرژی محسوب میشود.
افزون بر ناترازی انرژی، ناترازی منابع مالی نیز یکی دیگر از مشکلات جدی کشور است که باید بهصورت جدی در دستور کار قرار گیرد.
همچنین ناترازی برق، میراثی است که به کشور به ارث رسیده و رفع آن مستلزم برنامهریزی دقیق و اقدامات عملی است.
فرآیند ورود خریداران به تابلوی برق سبز
۱. دریافت کد معاملاتی از طریق کارگزاری
۲. صدور کد معاملاتی توسط شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار
۳. اعلام شمارهحساب در بانک ملت ویژه بورس
۴. اتصال شمارهحساب به کد معاملاتی
۵. ارسال سفارش خرید به کارگزاری
۶. ثبت سفارش و انجام معامله توسط کارگزار
۷. اعلام میزان برق خریداریشده توسط شرکت توانیر
صنایع مشمول خرید برق سبز
مطابق با دستورالعمل ابلاغی از سوی وزیر نیرو در خصوص نحوه محاسبه بهای برق مصرفی صنایع، و بر اساس ماده (۱۶) قانون جهش تولید دانشبنیان، صنایع با دیماند (قدرت مصرف) بیش از یک مگاوات موظفاند طی بازه زمانی پنجساله، پنج درصد از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند.
آییننامه زیر روش اجرایی این قانون را تشریح میکند.
در راستای اجرای ماده (۱۶) قانون جهش تولید دانشبنیان، وزارت نیرو دستورالعمل اجرایی نحوه خرید برق سبز و محاسبه صورتحساب برق واحدهای صنعتی با قدرت مصرف بیش از یک مگاوات را از ابتدای سال ۱۴۰۲ ابلاغ نمود.
دستور العمل خرید برق سبز
بر اساس این دستورالعمل:
۱. واحدهای صنعتی مشمول این قانون شامل تاسیسات گردشگری نمیشوند.
درصد مشمول در سال ۱۴۰۲ معادل یک درصد (۱٪) از کل برق مصرفی این صنایع است. این میزان در صورت تأمین از طریق احداث نیروگاه تجدیدپذیر، خرید برق سبز از تابلو دوم بورس انرژی، یا انعقاد قرارداد دوجانبه با تولیدکنندگان غیردولتی برق تجدیدپذیر، از کل مصرف برق کسر خواهد شد. باقیمانده انرژی مصرفی بر اساس مصارف در دورههای میانباری، اوجبار و کمباری تسهیم شده و صورتحساب نهایی با احتساب قیمت انرژی و سایر هزینههای قانونی و بر اساس رویههای بورس انرژی محاسبه و صادر خواهد شد.
تبصره: از سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۶، درصد مشمول سالانه به میزان یک واحد درصد افزایش مییابد.
در صورت عدم تأمین تمام یا بخشی از برق مشمول، تعرفه مربوطه بر اساس متوسط نرخ خرید برق از نیروگاههای تجدیدپذیر در بازههای میانباری، اوجبار و کمباری محاسبه و دریافت میگردد.
تبصره: سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی ایران (ساتبا) موظف است پایان هر ماه، میانگین نرخ خرید برق از نیروگاههای تجدیدپذیر را بر پایه میانگین دوماهه آخر صورتحسابهای تأییدشده سرمایهگذاران محاسبه و به شرکت توانیر اعلام نماید.
چنانچه میزان تولید انرژی تجدیدپذیر توسط مشترک، بیش از میزان برق مصرفی مشمول باشد، وی میتواند درخواست نماید که از مازاد تولید انرژی تجدیدپذیر در دورههای بعد، حداکثر تا مدت یک سال، استفاده کند یا طبق ضوابط اعلامی از منافع آن بهرهمند شود.
تبصره: ساتبا موظف است تا پایان هر ماه، فهرست صنایع مشمول یا صنایعی که انرژی مشمول را از طریق روشهای مجاز تأمین کردهاند، به توانیر اعلام کند.
در صورت وجود نیروگاه تجدیدپذیر در محل مصرف، اتصال نیروگاه به شبکه داخلی صنعت باید با تجهیزات اندازهگیری مستقل و قابل رویت برای مالک شبکه صورت پذیرد.
تا میزان انرژی تولیدی و مصرفی بهصورت دقیق و جداگانه قابل سنجش باشد. در غیر اینصورت، نیروگاه باید مستقیما به شبکه برق عمومی و از طریق تجهیزات اندازهگیری مجزا متصل گردد.
جدول نرخهای برق سبز در سال ۱۴۰۲ (ریال به ازای هر کیلوواتساعت)
| ماه | حداکثر قیمت – کمباری | حداکثر قیمت – میانباری | حداکثر قیمت – پرباری | میانگین قیمت – کمباری | میانگین قیمت – میانباری | میانگین قیمت – پرباری | میانگین نرخ خرید از نیروگاههای تجدیدپذیر |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| فروردین | – | – | – | – | – | – | ۱۸,۸۳۵ |
| اردیبهشت | – | – | – | – | – | – | ۱۸,۶۲۱ |
| خرداد | – | – | – | – | – | – | ۱۹,۱۵۶ |
| تیر | ۲۰,۵۰۰ | ۲۰,۵۰۰ | ۲۰,۵۰۰ | ۲۰,۳۵۳ | ۲۰,۳۵۳ | ۲۰,۳۵۳ | ۲۵,۱۰۴ |
| مرداد | ۳۸,۰۰۰ | ۳۸,۰۰۰ | ۳۸,۰۰۰ | ۳۳,۵۶۷ | ۳۳,۵۶۷ | ۳۳,۵۶۷ | ۲۶,۵۱۵ |
| شهریور | ۳۴,۰۰۰ | ۳۴,۰۰۰ | ۳۴,۰۰۰ | ۲۷,۰۴۱ | ۲۷,۰۴۱ | ۲۷,۰۴۱ | ۳۰,۸۲۰ |
| مهر | ۲۳,۵۰۰ | ۲۳,۵۰۰ | ۲۳,۵۰۰ | ۱۴,۵۳۵.۹۵ | ۱۴,۵۳۵.۹۵ | ۱۴,۵۳۵.۹۵ | ۳۲,۰۳۵ |
| آبان | ۲۰,۰۰۰ | ۲۰,۰۰۰ | ۲۰,۰۰۰ | ۱۳,۲۲۷ | ۱۳,۲۲۷ | ۱۳,۲۲۷ | ۳۰,۸۹۸ |
| آذر | ۲۸,۰۰۰ | ۲۸,۰۰۰ | ۲۸,۰۰۰ | ۱۷,۵۲۴.۹ | ۱۷,۵۲۴.۹ | ۱۷,۵۲۴.۹ | ۳۱,۷۷۷ |
| دی | ۲۵,۰۰۰ | ۲۵,۰۰۰ | ۲۵,۰۰۰ | ۲۱,۷۷۶ | ۲۱,۷۷۶ | ۲۱,۷۷۶ | ۲۸,۹۲۳ |
| بهمن | ۲۶,۰۰۰ | ۲۶,۰۰۰ | ۲۶,۰۰۰ | ۲۲,۶۹۷ | ۲۲,۶۹۷ | ۲۲,۶۹۷ | ۲۸,۷۹۴ |
| اسفند | ۲۶,۵۰۰ | ۲۶,۵۰۰ | ۲۶,۵۰۰ | ۲۳,۵۱۳.۷ | ۲۳,۵۱۳.۷ | ۲۳,۵۱۳.۷ | ۳۰,۵۱۳.۷ |
